ମାସକ ଭିତରେ ୩ ବାତ୍ୟା କାହିଁକି? ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାରମ୍ବାର ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ପଛରେ କ’ଣ ରହିଛି କାରଣ? ସମୁଦ୍ରର ଉଷ୍ଣ ଜଳ, ଅନୁକୂଳ ପବନ ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବଢ଼ାଉଛି ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟିର ସମ୍ଭାବନା । ମାସକ ଭିତରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ କାହିଁକି ବାରମ୍ବାର ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ବାତ୍ୟା? ଗୋଟିଏ ବାତ୍ୟାର ପ୍ରଭାବ ନସରୁଣୁ କାହିଁକି ଆସୁଛି ଆଉ ଗୋଟିଏ? ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାତ୍ୟା ‘ଆକଭାନ୍’ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପରେ ଏବେ ଏଭଳି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି ।
ଅକ୍ଟୋବର ଓ ନଭେମ୍ବର ମାସରେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ପାଣିପାଗ ଅନୁକୂଳ ରହୁଥିବା ବେଳେ ସମୁଦ୍ରର ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରା ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର କେତେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏହା ପଛରେ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ହୋଇପାରେ ।
ପ୍ରଥମ କାରଣ ହେଉଛି ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ । ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ଫେରିଯିବା ପରେ ଅକ୍ଟୋବରରୁ ଡିସେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ପାଣିପାଗ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅଧିକ ଅନୁକୂଳ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତଳ ଓ ଉପର ସ୍ତରରେ ପବନର ବେଗ ଏବଂ ଦିଗ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କମ୍ ରହିଲେ ସମୁଦ୍ରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା ଲଘୁଚାପ ଧୀରେ ଧୀରେ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରେ । ଏହା ଅବପାତ, ଗଭୀର ଅବପାତ ଓ ପରେ ବାତ୍ୟାର ରୂପ ନେଇପାରେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଉଷ୍ଣ ଜଳ । ସାଧାରଣତଃ ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ୨୬.୫ରୁ ୨୭ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ରହିଲେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିବେଶ ମିଳିଥାଏ ।
ବଙ୍ଗୋପସାଗରର କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜଳର ତାପମାତ୍ରା ୨୮ରୁ ୩୧ ଡିଗ୍ରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିପାରେ । ଏହି ଉଷ୍ଣ ଜଳରୁ ପ୍ରଚୁର ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଯାଇଥାଏ । ଫଳରେ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଶକ୍ତି ମିଳିଥାଏ । ଏହା ସହ ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ଗଙ୍ଗା, ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ର, ମହାନଦୀ ଓ ଇରାବତୀ ଭଳି ବଡ଼ ନଦୀରୁ ପ୍ରଚୁର ମଧୁର ଜଳ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ । ଏହି ଜଳ ସମୁଦ୍ରର ଉପର ସ୍ତରରେ ରହି ତଳର ଥଣ୍ଡା ଜଳ ସହ ସହଜରେ ମିଶିବାକୁ ବାଧା ଦେଇପାରେ । ଫଳରେ ସମୁଦ୍ରର ଉପରିଭାଗ ଅଧିକ ସମୟ ଉଷ୍ଣ ରହିବା ସହ ବାତ୍ୟାକୁ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇପାରେ ।
ତୃତୀୟ କାରଣ ହେଉଛି ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ପାଣିପାଗ ପ୍ରଭାବ। ପଶ୍ଚିମ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା କେତେକ ଘୂର୍ଣ୍ଣିଝଡ଼ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ସ୍ଥଳଭାଗ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପରେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଆନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କ ଅବଶିଷ୍ଟ ଘୂର୍ଣ୍ଣିବଳୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଗତି କରି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ପୁଣି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇପାରେ । ଏହା ନୂଆ ଲଘୁଚାପ କିମ୍ବା ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟିରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଚତୁର୍ଥ କାରଣ ହେଉଛି ମ୍ୟାଡେନ୍-ଜୁଲିଆନ୍ ଅସିଲେସନ୍ ବା ଏମ୍ ଜେଓ । ସରଳ ଭାଷାରେ କହିଲେ, ଏହା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ବର୍ଷା ଓ ବାଦଲ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ଭାରତ ମହାସାଗର ଓ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଗତି କରିଥାଏ ।
ଏହାର ସକ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଉପରେ ରହିଲେ ବାଦଲ ଓ ବର୍ଷା ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବଢ଼ିଥାଏ। ଫଳରେ ଅନ୍ୟ ପାଣିପାଗ ସ୍ଥିତି ଅନୁକୂଳ ଥିଲେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଲଘୁଚାପ ଓ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବଢ଼ିପାରେ। ତେବେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାରମ୍ବାର ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବାତ୍ୟା ଓଡ଼ିଶା ଉପକୂଳରେ ମାଡ଼ ହେବ ।
ବାତ୍ୟା କେଉଁ ଦିଗକୁ ଗତି କରିବ ଏବଂ କେତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବ, ତାହା ସମୁଦ୍ର ଓ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତତ୍କାଳୀନ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ସେହିପରି ଗୋଟିଏ ମାସରେ ଅଧିକ ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବା ପଛରେ କେବଳ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦାୟୀ କରିବା ମଧ୍ୟ ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ମୋଟାମୋଟି ଭାବେ ମୌସୁମୀ ବାୟୁର ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ, ସମୁଦ୍ରର ଉଷ୍ଣ ଜଳ, ଅନୁକୂଳ ପବନ ଏବଂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ସକ୍ରିୟତା ହେଉଛି ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ବାରମ୍ବାର ବାତ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ।



