ଜଟଣୀରେ RBIର ମେଗା ଡାଟା ସେଣ୍ଟର । ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଓଡ଼ିଶାର ଯୋଡ଼ିହେବ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟ । ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା ଜଟଣୀ ନିକଟସ୍ଥ ଇନ୍ ଫୋଭ୍ୟାଲି-୨ରେ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଗ୍ରୀନ୍ ଫିଲ୍ଡ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଓ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ ଏବଂ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ । ଆଜି ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସି ଏହି ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ଉଦ୍ ଘାଟନ କରିବେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ।
ପ୍ରାୟ ୧୬୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାର ଓ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ପରିଚାଳନାରେ ସହାୟକ ହେବ । ଜଟଣୀ ଇନ୍ ଫୋଭ୍ୟାଲି-୨ରେ ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୬୯ କୋଟି ଟଙ୍କା ବ୍ୟୟ ହୋଇଛି । ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କର ବଢ଼ୁଥିବା ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ । ଭୁବନେଶ୍ୱର ଉପକଣ୍ଠ ଜଟଣୀ ନିକଟରେ ୧୮.୫୫ ଏକର ଜମିରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି। କୋଲକାତା-ଚେନ୍ନାଇ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନିକଟରେ ଏହାର ଅବସ୍ଥିତି । ଏଠାରେ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ସହ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଗବେଷଣା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ନବୀ ମୁମ୍ବାଇସ୍ଥିତ ଖାରଘରରେ RBIର ପ୍ରାଥମିକ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ରହିଛି । ଜଟଣୀର ନୂଆ କେନ୍ଦ୍ର ଏହାର ଦ୍ୱିତୀୟ ବା ବ୍ୟାକ୍ ଅପ୍ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ । କୌଣସି କାରଣରୁ ମୁଖ୍ୟ ଡାଟା ସେଣ୍ଟରରେ ବୈଷୟିକ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଲେ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗାଇବାରେ ଏହା ସହାୟକ ହେବ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ପରିସରରେ ଚାରିଟି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ରହିବ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଦେଶର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପେମେଣ୍ଟ ଓ ସେଟଲମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆର୍ଥିକ ସେବାର ପରିଚାଳନାକୁ ସହାୟତା କରିବ । ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟରକୁ Uptime Institute ପକ୍ଷରୁ Tier-IV ସାର୍ଟିଫିକେସନ୍ ମିଳିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି ।
ଡାଟା ସେଣ୍ଟରର ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ଉଚ୍ଚ ମାନଦଣ୍ଡ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏଭଳି ଭିତ୍ତିଭୂମିରେ କୌଣସି ଯନ୍ତ୍ରାଂଶ ବିଫଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେବା ଚାଲୁ ରଖିବା ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଥାଏ । ଦେଶରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ଆର୍ଥିକ କାରବାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାବେଳେ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି । ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, ଡାଟା ପରିଚାଳନା ଓ ସାଇବର ବିପଦ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବୈଷୟିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇବ । ଦେଶରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ଆର୍ଥିକ କାରବାର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବାବେଳେ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷାର ଗୁରୁତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି ।
ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ଆର୍ଥିକ ତଥ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, ଡାଟା ପରିଚାଳନା ଓ ସାଇବର ବିପଦ ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବୈଷୟିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇବ । ଜଟଣୀରେ ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପଛରେ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ରଣନୈତିକ କାରଣ ରହିଛି । ଅଧିକ ଭୂକମ୍ପପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୀମାଠାରୁ ଏହି ସ୍ଥାନ ଦୂରରେ ରହିଛି । ଏହା ଦ୍ୱାରା କେତେକ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ଭୂରାଜନୈତିକ ବିପଦର ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଛି । ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବିପର୍ଯ୍ୟୟରୁ ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷିତ ନୁହେଁ ।
ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ସହ ଏକ ଏଣ୍ଟରପ୍ରାଇଜ୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ ଓ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଓ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରର ବୈଷୟିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯିବ। କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ବା AI, କ୍ୱାଣ୍ଟମ୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ ଓ ନୂତନ ସାଇବର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯିବ । ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୩ରେ ତତ୍କାଳୀନ RBI ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଶକ୍ତିକାନ୍ତ ଦାସ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେତେବେଳେ ଓଡ଼ିଶାରେ ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ବିଜେଡି ସରକାର ଥିଲା ।
ପ୍ରାୟ ସାଢ଼େ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ଉଦ୍ ଘାଟନ ହେବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହି ଡାଟା ସେଣ୍ଟର ମୁଦ୍ରା ପରିଚାଳନା, ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ, ଆର୍ଥିକ କାରବାରର ସେଟଲମେଣ୍ଟ ଓ RBIର ନିୟାମକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପର୍କିତ ତଥ୍ୟ ପରିଚାଳନାରେ ସହାୟକ ହେବ । ମୁଖ୍ୟ ଡାଟା ସେଣ୍ଟରରେ କୌଣସି ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଲେ ଜରୁରୀ ସେବାର ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏହାର ଅନ୍ୟତମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।
